Door: Jamy van den Brink

Mijn naam is Jamy van den Brink, en ik werk als huidtherapeut bij Allergie Centra Nederland in Amsterdam. In 2024 behaalde ik Cum Laude mijn diploma HBO Huidtherapie aan de Hogeschool Utrecht. Daarnaast volgde ik een cursus over psoriasis en eczeem. In dit artikel vertel ik jullie graag meer over contactallergieën door acrylaten.

 

Allergieën door acrylaten in nagelproducten zijn een groeiend probleem. Een studie van de European Environmental Contact Dermatitis Research Group (EECDRG) toonde aan dat 67% van de gevallen van allergische contactdermatitis door acrylaten werd veroorzaakt door nagelstylingsmaterialen.  Zowel nagelstylisten als klanten lopen risico op deze allergieën, en het is cruciaal om risico’s te herkennen, te voorkomen en te behandelen. Als huidtherapeut ben ik ervan overtuigd dat nagelstylisten een belangrijke rol kunnen spelen in het signaleren van allergieën en het beschermen van hun klanten.

Wat is een contactallergie voor acrylaten?

Een contactallergie voor acrylaten is een voorbeeld van een type 4 allergie, ook wel een vertraagde type allergie genoemd. Dit type allergie treedt op wanneer het immuunsysteem stoffen in acrylaten herkent als schadelijk en een ontstekingsreactie veroorzaakt. In tegenstelling tot type 1 allergieën, die snel optreden en worden gemedieerd door IgE-antistoffen (bijvoorbeeld hooikoorts of voedselallergieën), ontstaat een type 4 allergie meestal uren tot dagen na blootstelling aan het allergeen. Deze reactie wordt veroorzaakt door T-lymfocyten die cytokines vrijgeven, wat leidt tot symptomen zoals roodheid, zwelling, jeuk en soms blaasjes.

Wat gebeurt er in de huid?

Bij een contactallergie voor acrylaten, een type 4 allergische reactie, speelt de huid een belangrijke rol. Tijdens de eerste blootstelling dringen acrylaten de huid binnen en worden ze herkend door Langerhans-cellen in de opperhuid. Deze immuuncellen verwerken de acrylaten en presenteren ze aan T-lymfocyten in nabijgelegen lymfeklieren. Dit proces, sensibilisatie genoemd, zorgt ervoor dat het immuunsysteem een geheugen opbouwt voor de stof. Bij herhaalde blootstelling herkennen geheugen-T-cellen de acrylaten direct. Dit triggert een immuunreactie waarbij cytokines zoals IFN-γ en TNF-α vrijkomen. Hierdoor verwijden de bloedvaten zich en migreren immuuncellen naar het contactgebied, wat leidt tot symptomen zoals roodheid, jeuk, zwelling en soms blaasjes.

 

 

Allergie vs. Irritatie: Wat is het verschil?

Een allergie en irritatie lijken op het eerste gezicht op elkaar, maar verschillen in oorzaak en reactie.

Bij een allergie reageert je immuunsysteem op een stof alsof het schadelijk is. Dit leidt tot symptomen zoals jeuk, roodheid en blaasjes, vaak pas uren of dagen na blootstelling. Allergieën zijn persoonsgebonden en ontstaan alleen bij gevoelige mensen.

Irritatie daarentegen is een directe reactie van de huid op een agressieve stof, zoals schoonmaakmiddelen. Het immuunsysteem is hierbij niet betrokken en de klachten, zoals roodheid en een branderig gevoel, ontstaan vrijwel direct. Iedereen kan last krijgen van irritatie bij voldoende blootstelling.

Verschillende soorten acrylaten: Let op kruisreacties

De stoffen in acrylaten die het vaakst allergieën veroorzaken, zijn monomeren zoals methylmethacrylaat (MMA), ethylmethacrylaat (EMA) en hydroxyethylmethacrylaat (HEMA). Deze kleine, reactieve moleculen dringen gemakkelijk de huid binnen en binden aan eiwitten, wat het immuunsysteem kan activeren. Onvolledig uitgeharde producten bevatten vaak restanten van deze monomeren, die allergische reacties kunnen veroorzaken via direct contact, dampen of aerosolen. Vanwege de sterke chemische gelijkenis tussen acrylaten komt het vaak voor dat iemand allergisch is voor meerdere soorten.

Advies:

Ben je allergisch voor één type acrylaten? Vermijd dan alle andere acrylaten, omdat de kans op een kruisreactie zeer groot is.

Risicogroepen

Contactallergieën, waaronder allergieën voor acrylaten, komen vaker voor bij specifieke risicogroepen. Mensen met atopie vormen een belangrijke groep. Atopie, een erfelijke aanleg voor allergieën zoals astma, hooikoorts en atopisch eczeem, gaat vaak gepaard met een verstoorde huidbarrièrefunctie. Dit wordt deels veroorzaakt door een genetische mutatie in het filaggrine-gen, dat verantwoordelijk is voor het behoud van een gezonde huidbarrière. Bij een tekort aan filaggrine wordt de huid droger en kwetsbaarder, waardoor allergenen zoals acrylaten gemakkelijker de huid kunnen binnendringen en het immuunsysteem activeren. Daarnaast zijn mensen die vaak in aanraking komen met allergene stoffen een belangrijke risicogroep. Beroepen zoals nagelstylisten, tandartsen, schilders en industriële werknemers hebben een verhoogd risico vanwege herhaalde blootstelling aan acrylaten. Bij langdurige of frequente blootstelling kan het immuunsysteem de stoffen als schadelijk gaan herkennen, wat leidt tot sensibilisatie en het ontstaan van een allergie. Een beschadigde huid door irritatie of eerdere huidproblemen vergroot dit risico verder.

Wetgeving

De Europese Cosmetica Verordening (EC 1223/2009) stelt strikte eisen aan acrylaten zoals MMA, EMA en HEMA. Deze stoffen vallen meestal onder Annex III, wat betekent dat ze alleen mogen worden gebruikt onder specifieke voorwaarden. Ze zijn beperkt tot professioneel gebruik, zoals in nagelstudio’s, en producten moeten duidelijke instructies en waarschuwingen bevatten. Dit omvat, bijvoorbeeld, het advies om huidcontact te vermijden, omdat onvolledig uitgeharde monomeren allergische reacties kunnen veroorzaken. Deze regelgeving is bedoeld om het gebruik veilig te maken en de risico’s te minimaliseren.

Diagnostiek

Bij een vermoeden van contactallergie, zoals voor acrylaten, is de plakproef (epicutane test) de gouden standaard. Hierbij worden kleine hoeveelheden allergenen op de rug aangebracht met pleisters die 48 uur blijven zitten. De huid wordt na 48 en 72 uur gecontroleerd op reacties zoals roodheid, zwelling of blaasjes. Soms volgt een extra controle na een week om late reacties te detecteren.

De plakproef wordt gecombineerd met een medische anamnese om blootstelling en klachten te bespreken. Op basis hiervan adviseert de allergoloog over het vermijden van allergenen en verdere preventie. Meer informatie over de plakproef vind je hier.

Behandeling

De behandeling van een contactallergie voor acrylaten richt zich op het beheersen van symptomen en het voorkomen van verdere reacties. Hieronder de belangrijkste stappen:

Vermijden van contact

Het vermijden van producten en materialen die acrylaten bevatten, is de eerste en meest effectieve maatregel. Dit kan betekenen dat je alternatieve producten gebruikt of werkzaamheden aanpast in beroepen met hoge blootstelling, zoals nagelstyling of tandheelkunde.

Huidbescherming

Het gebruik van barrièrecrèmes en beschermende handschoenen is cruciaal. Professionals worden geadviseerd om beschermende handschoenen te dragen, zoals trilaminated polyethyleen handschoenen of 4H® plastic polymeerhandschoenen, om blootstelling te minimaliseren. Het is belangrijk dat handschoenen goed passen en regelmatig worden vervangen om maximale bescherming te garanderen.

Medicamenteuze behandeling

• Topische corticosteroïden: Worden voorgeschreven om ontstekingen en jeuk te verminderen, vooral bij acute uitbraken.
• Emolliënten: Hydraterende crèmes ondersteunen het herstel van de huidbarrière en verminderen droogheid en irritatie.
• Antihistaminica: Hoewel minder effectief voor contactallergieën, kunnen ze jeuk verlichten.

Tips om allergieën door nagelproducten te voorkomen

1. Laat producten volledig uitharden

Onvolledig uitgeharde nagelproducten bevatten ongebonden acrylaten die allergieën kunnen veroorzaken. Gebruik altijd de aanbevolen UV- of LED-lampen en volg de uithardingstijd nauwkeurig.

2. Bescherm je handen

Draag nitrilhandschoenen om contact met allergenen te vermijden. Latex en vinylhandschoenen bieden onvoldoende bescherming tegen chemische stoffen. Hydrateer je handen met vette cremes en zalven.

3. Wees kritisch over claims

De term “hypoallergeen” wekt vaak de indruk dat een product volledig veilig is voor mensen met allergieën, maar dat is niet altijd het geval. Hoewel hypoallergene producten doorgaans minder bekende allergenen bevatten of deze in lagere concentraties aanwezig zijn, betekent dit niet dat ze geheel vrij zijn van stoffen die allergische reacties kunnen veroorzaken. Bij hypoallergene nagelproducten is het belangrijk om verder te kijken dan alleen de claims op de verpakking. Vertrouw niet blind op termen zoals “acrylaatvrij” of “dermatologisch getest,” maar neem de tijd om de ingrediëntenlijst te controleren. Sommige producten kunnen nog steeds kleine hoeveelheden acrylaten of andere sensibiliserende stoffen bevatten, afhankelijk van de formulering en de fabrikant.

Mijn mening

Als professional in de nagel- of cosmeticasector heb je een belangrijke signalerende rol. Het herkennen van vroege tekenen van allergieën, zoals roodheid, jeuk, zwelling of blaasjes, is essentieel. Daarbij is het belangrijk onderscheid te maken tussen tijdelijke irritatie en een allergie, die een langdurige immuunreactie veroorzaakt. Adviseer klanten bij twijfel om het product niet verder te gebruiken en een arts te raadplegen. De toename van contactallergieën door acrylaten in de afgelopen jaren is zorgwekkend, mede door de beschikbaarheid van producten die eigenlijk alleen voor professionals bedoeld zijn.

Thuiskits worden vaak gebruikt zonder de juiste kennis en voorzorgsmaatregelen, wat de risico’s vergroot. Hoewel de regelgeving rondom acrylaten stappen in de goede richting zet, zijn strengere controle en voorlichting nodig om mensen beter te beschermen. Er zijn interessante ontwikkelingen, zoals minder allergene alternatieven en betere uithardingsmethoden, maar preventie blijft het belangrijkste. Door veilige werkmethoden te hanteren en klanten goed voor te lichten, kunnen we samen bijdragen aan een gezondere en veiligere praktijk.